SQL in Pashto

Sql in pashto Mashal has provided the possibility for you to download complete computer science lessons and lectures in Pashto for free.

ایس قیو آیل(SQL) زده

کړه په پښتو

لیکونکۍ: طارق بهار

🟢 لومړی فصل: پېژندنه او بنسټونه

🔹 ۱. SQL څه شی دی؟

🔹 ۲. د RDBMS پېژندنه (Relational Database Management System)

🔹 ۳. جدول، قطار (Row)، او ستنه (Column) څه دي؟

🔹 ۴. د SQL نصب او چاپیریال:

• ✅ MySQL نصب

• ✅ SQL Workbench یا phpMyAdmin استعمال

• ✅ Online Fiddle ویب‌سایټونه

📘 تمرین: یو ساده جدول جوړ کړه Users په نوم.

---

🟢 دویم فصل: د معلوماتو اداره کول (DML)

🔹 SELECT – معلومات لوستل

🔹 INSERT – معلومات داخلول

🔹 UPDATE – معلومات تازه کول

🔹 DELETE – معلومات حذفول

🔹 WHERE شرط

🔹 AND, OR, NOT مثالونه

📘 تمرین: د "Books" جدول جوړ کړه او کتابونه پکې اضافه کړه، لوستل یې زده کړه.

---

🟢 درېیم فصل: د جدول جوړښت (DDL)

🔹 CREATE TABLE

🔹 ALTER TABLE

🔹 DROP TABLE

🔹 TRUNCATE TABLE

🔹 ستون (Column) ډولونه: INT, VARCHAR, DATE, BOOLEAN

📘 تمرین: د "Students" جدول جوړ کړه، نوم، عمر، د شاملېدو نیټه ولره.

---

🟢 څلورم فصل: د معلوماتو تنظیم (Functions)

🔹 COUNT(), SUM(), AVG(), MIN(), MAX()

🔹 GROUP BY, HAVING

🔹 ORDER BY

🔹 DISTINCT

🔹 LIMIT

📘 تمرین: د "Orders" جدول جوړ کړه او د عوایدو مجموعه او اوسط راوباسه.

---

🟢 پنځم فصل: JOINونه او اړیکې

🔹 INNER JOIN

🔹 LEFT JOIN

🔹 RIGHT JOIN

🔹 FULL OUTER JOIN

🔹 FOREIGN KEY

🔹 PRIMARY KEY

📘 تمرین: د "Customers" او "Orders" جدولونه سره وصل کړه او د هر کس فرمایشونه وښیه.

---

🟢 شپږم فصل: د SQL امنیت او ښه تمرینونه

🔹 Prepared Statements

🔹 SQL Injection مخنیوی

🔹 د Index استعمال

🔹 د Performance غوره کولو تخنیکونه

---

🟢 اووم فصل: کوچنۍ پروژه

📌 پروژه: د "Online Book Store" ډیټابیس جوړول

✅ جدولونه: Users, Books, Orders, Reviews
✅ عملیات:

• کتابونه لټول

• فرمایش ورکول

• تبصرې لیکل
  ✅ د SELECT، JOIN، GROUP BY، او فنکشنونو استعمال

---

🟢 فصل ۱: د SQL پېژندنه او بنسټونه

---

🔹 ۱. SQL څه شی دی؟

SQL (Structured Query Language) یوه معیاري ژبه ده چې د ډیټابیسونو سره د معلوماتو لوستلو، داخلولو، بدلولو، او حذف کولو لپاره کارېږي. دا ژبه د Relational Database Management Systems (RDBMS) سره کار کوي، لکه:

• MySQL

• PostgreSQL

• Oracle

• SQL Server

• SQLite

💡 یادونه: SQL ژبه له 1970مو کلونو راهیسې کارول کېږي، او نړیوال معیار ګڼل کېږي.

---

🔹 ۲. د RDBMS پېژندنه (Relational Database Management System)

RDBMS هغه سیسټم دی چې معلومات د جدولونو (Tables) په بڼه ذخیره کوي، چیرې چې هر جدول ستنې (columns) او قطارونه (rows) لري.

✅ د RDBMS ځانګړتیاوې:

• Structured Data: معلومات په منظم ډول ساتل کېږي.

• Relationships: جدولونه سره اړیکې لري.

• Constraints: د معلوماتو لپاره قوانین ټاکي (لکه NOT NULL, UNIQUE).

• SQL Support: د SQL ژبې ملاتړ کوي.

• Security: د کاروونکو لپاره اجازې او محدودیتونه لري.

---

🔹 ۳. جدول، قطار (Row)، او ستنه (Column) څه دي؟

📌 جدول (Table):

یو جدول د معلوماتو مجموعه ده چې قطارونه او ستنې لري.

📌 ستنه (Column):

ستنه د معلوماتو یو فیلډ یا خاصیت ښيي. لکه نوم، عمر، پته.

📌 قطار (Row):

قطار د جدول یو ریکارډ دی. لکه د یو کس ټول معلومات.

مثال:

ID	نوم	عمر
1	طارق	22
2	ناصر	24

---

🔹 ۴. د SQL نصب او چاپېریال جوړول

✅ 1. MySQL نصب:

MySQL یو مشهوره RDBMS ده. دا د وړیا استعمال لپاره مناسبه ده.

• د نصب لپاره لاړ شئ: https://dev.mysql.com/downloads/

• د MySQL Installer ډاونلوډ کړئ او MySQL Server، Workbench او MySQL Shell نصب کړئ.

✅ 2. SQL Workbench یا phpMyAdmin استعمال:

• MySQL Workbench: یو GUI Tool دی چې د جدولونو جوړولو، کوډ لیکلو، او معلوماتو ښودلو لپاره کارېږي.

• phpMyAdmin: که تاسو XAMPP یا WAMP نصب کړئ، دا Tool د براوزر له لارې SQL استعمال ته اسانتیا برابروي.

✅ 3. Online SQL تمرین ځایونه (Fiddles):

• https://www.db-fiddle.com/

• https://sqlfiddle.com/

• https://onecompiler.com/sql

✅ دا ویب‌سایټونه د تمرین لپاره آنلاین SQL ورکشاپونه دي، نه نصب ته اړتیا لري.

---

📘 تمرین: یو ساده جدول جوړ کړه (Users)

راځئ یو ساده جدول جوړ کړو چې د کاروونکو معلومات پکې وي:

CREATE TABLE Users (
  id INT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,
  name VARCHAR(100),
  email VARCHAR(100),
  age INT
);

✅ تشریح:

• id: د هر کاروونکي ځانګړی شمېر دی (Primary Key).

• name: د کاروونکي نوم.

• email: د کاروونکي برېښنالیک.

• age: د کاروونکي عمر.

---

📥 تمرین ۲: معلومات داخل کړه

INSERT INTO Users (name, email, age)
VALUES ('طارق', 'tariq@example.com', 22);

---

📤 تمرین ۳: معلومات ښکاره کړه

SELECT * FROM Users;

---

✅ دا و لومړی فصل. که چمتو یې، نو دویم فصل ته لاړ شو:
Data Manipulation (SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE, WHERE)

وايه "هو بل فصل راولیږه" که چمتو یې!

🟢 دویم فصل: د معلوماتو اداره (DML)

---

🔹 1. SELECT – معلومات لوستل

دا قومانده د جدول څخه معلومات راوباسي.

✅ مثال:

sql
SELECT * FROM Users;

تشریح: دا ټول معلومات د Users جدول څخه راوباسي.

sql
SELECT name, age FROM Users;

تشریح: دا یوازې نوم او عمر ښکاره کوي.

---

🔹 2. INSERT – معلومات داخلول

د معلوماتو داخلولو لپاره کارېږي.

✅ مثال:

sql
INSERT INTO Users (name, email, age)
VALUES ('سلیم', 'salim@example.com', 30);

---

🔹 3. UPDATE – معلومات تازه کول

د موجوده معلوماتو بدلولو لپاره کارېږي.

✅ مثال:

sql
UPDATE Users
SET age = 25
WHERE name = 'سلیم';

---

🔹 4. DELETE – معلومات حذفول

د معلوماتو د حذف لپاره کارېږي.

✅ مثال:

sql
DELETE FROM Users
WHERE id = 2;

---

🔹 5. WHERE شرط

د ځانګړو معلوماتو د فیلتر کولو لپاره استعمالېږي.

✅ مثال:

sql
SELECT * FROM Users
WHERE age > 20;

---

🔹 6. AND, OR, NOT شرطونه

✅ AND مثال:

sql
SELECT * FROM Users
WHERE age > 20 AND name = 'سلیم';

✅ OR مثال:

sql
SELECT * FROM Users
WHERE age < 18 OR age > 30;

✅ NOT مثال:

sql
SELECT * FROM Users
WHERE NOT name = 'سلیم';

---

📘 تمرین: د "Books" جدول جوړ کړه او معلومات پرې تمرین کړه

🛠️ 1. جدول جوړ کړه:

sql
CREATE TABLE Books (
  id INT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,
  title VARCHAR(100),
  author VARCHAR(100),
  price DECIMAL(6,2),
  published_year INT
);

🛠️ 2. کتابونه اضافه کړه:

sql
INSERT INTO Books (title, author, price, published_year)
VALUES 
('د ژوند راز', 'خلیل الله خادم', 350.00, 2020),
('پټه خزانه', 'محمد هوتک', 500.00, 2015),
('خوشحال خټک', 'خوشحال بابا', 400.00, 2005);

🛠️ 3. معلومات ښکاره کړه:

sql
SELECT * FROM Books;

🛠️ 4. ځانګړي معلومات راوباسه:

sql
SELECT title, price FROM Books WHERE price > 400;

🛠️ 5. د کتاب بیه تازه کړه:

sql
UPDATE Books SET price = 600 WHERE title = 'پټه خزانه';

🛠️ 6. یو کتاب حذف کړه:

sql
DELETE FROM Books WHERE title = 'خوشحال خټک';

🟢 درېیم فصل: د جدول جوړښت (DDL – Data Definition Language)

🔹 CREATE TABLE – د جدول جوړول

دا قومانده د نوې جدول جوړولو لپاره استعمالېږي.

✅ مثال:

sql
CREATE TABLE Students (
  id INT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,
  name VARCHAR(100),
  age INT,
  enrollment_date DATE
);

تشریح:


id: شمېر ID، اتومات زیاتېږي.


name: د زده‌کوونکي نوم.


age: عمر.


enrollment_date: د شاملېدو نیټه.

🔹 ALTER TABLE – د جدول بدلول

د جدول ستون (column) زیاتول، بدلول یا حذفول.

✅ نوی ستون زیاتول:

sql
ALTER TABLE Students
ADD gender VARCHAR(10);

✅ د ستون نوم بدلول (په MySQL کې):

sql
ALTER TABLE Students
CHANGE name full_name VARCHAR(100);

✅ د ستون حذفول:

sql
ALTER TABLE Students
DROP COLUMN gender;

🔹 DROP TABLE – د جدول حذف

دا ټول جدول له منځه وړي (معلومات + جوړښت).

✅ مثال:

sql
DROP TABLE Students;

⚠️ خبرداری: دا قومانده د جدول ټول معلومات هم له منځه وړي.

🔹 TRUNCATE TABLE – یوازې معلومات حذف کول

دا جدول نه ختموي، یوازې ټول معلومات یې له منځه وړي، خو جدول پاتې کېږي.

✅ مثال:

sql
TRUNCATE TABLE Students;

🔹 د ستون ډولونه (Column Data Types)

ډول
تشریح
INT
د عدد لپاره (مثلاً عمر، ID)
VARCHAR(n)
د متن لپاره، n د حروفو زیاتوالی ښيي
DATE
د نیټې لپاره (YYYY-MM-DD)
BOOLEAN
صحیح/ناصحیح (TRUE/FALSE یا 1/0)

📘 تمرین: د "Students" جدول جوړ کړه

✅ د جدول جوړول:

sql
CREATE TABLE Students (
  id INT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,
  name VARCHAR(100),
  age INT,
  enrollment_date DATE
);

✅ د معلوماتو داخلول:

sql
INSERT INTO Students (name, age, enrollment_date)
VALUES
('طارق', 22, '2023-09-01'),
('نازنین', 20, '2023-09-10'),
('نعمت', 25, '2023-10-01');

✅ د معلوماتو لوستل:

sql
SELECT * FROM Students;

🟢 څلورم فصل: د معلوماتو تنظیم (SQL Functions او Aggregations)

په دې فصل کې به زده کړو چې څنګه د جدولونو څخه شمېر، اوسط، مجموعه، کمترین او زیاتترین ارزښتونه راوباسو، او معلومات ترتیب یا ډلبندي کړو.

🔹 1. COUNT() – د قطارونو شمېر

دا فنکشن د ریکارډونو شمېر راوباسي.

✅ مثال:

sql
SELECT COUNT(*) FROM Students;

پایله: ټول زده‌کوونکي شمېرل کېږي.

🔹 2. SUM() – د عددونو مجموعه

دا فنکشن د یوه ستون د عددونو مجموعه راوباسي.

✅ مثال:

sql
SELECT SUM(age) FROM Students;

پایله: د ټولو زده‌کوونکو د عمرونو مجموعه.

🔹 3. AVG() – اوسط

دا فنکشن د عددونو اوسط (average) راوباسي.

✅ مثال:

sql
SELECT AVG(age) FROM Students;

🔹 4. MIN() – تر ټولو کم ارزښت

✅ مثال:

sql
SELECT MIN(age) FROM Students;

پایله: تر ټولو کوچنی عمر.

🔹 5. MAX() – تر ټولو لوړ ارزښت

✅ مثال:

sql
SELECT MAX(age) FROM Students;

پایله: تر ټولو زیات عمر.

🔹 6. GROUP BY – د معلوماتو ډلبندي

دا قومانده کارول کېږي چې معلومات په ډلو کې راټول شي، مثلاً د هر کال زده‌کوونکي یوځای شي.

✅ مثال:

sql
SELECT enrollment_date, COUNT(*) AS total_students
FROM Students
GROUP BY enrollment_date;

پایله: ښيي چې په هره نیټه څو زده‌کوونکي شامل شوي.

🔹 7. HAVING – شرط د GROUP BY سره

د WHERE په څېر دی، خو د گروپ‌پاسه شرط لګوي.

✅ مثال:

sql
SELECT enrollment_date, COUNT(*) AS total_students
FROM Students
GROUP BY enrollment_date
HAVING COUNT(*) > 1;

پایله: یوازې هغه نیټې چې پکې له ۱ زیات زده‌کوونکي شامل شوي.

🔹 8. ORDER BY – ترتیب بندي

دا قومانده د معلوماتو ترتیب لپاره کارېږي.

✅ مثال:

sql
SELECT * FROM Students
ORDER BY age DESC;

پایله: معلومات د عمر له مخې له لوی څخه کوچني ته.
sql
SELECT * FROM Students
ORDER BY enrollment_date ASC;

پایله: د شاملېدو نیټه له پخوا نه وروستۍ ته.

🔹 9. DISTINCT – یوازیني ارزښتونه

دا یوازې بې تکراره ارزښتونه ښيي.

✅ مثال:

sql
SELECT DISTINCT enrollment_date FROM Students;

📘 تمرین:

✅ تمرین ۱: د زده‌کوونکو اوسط عمر راوباسه

sql
SELECT AVG(age) AS average_age FROM Students;

✅ تمرین ۲: د هرې نیټې سره زده‌کوونکي ډلبندي کړه

sql
SELECT enrollment_date, COUNT(*) AS total
FROM Students
GROUP BY enrollment_date;

✅ تمرین ۳: زده‌کوونکي د عمر له مخې ترتیب کړه

sql
SELECT * FROM Students
ORDER BY age ASC;

🟢 پنځم فصل: د جدولونو نښلول (SQL JOINs)

📌 څه ته JOIN وايي؟

JOIN د SQL یو قوي میخانیزم دی چې د دوه یا څو جدولونو تر منځ د اړیکې له لارې ګډ معلومات راوباسي.

🔹 1. INNER JOIN – یوازې مشترک معلومات

یوازې هغه ریکارډونه راځي چې په دواړو جدولونو کې سره برابر وي.

✅ مثال:

فرض کړه دوه جدولونه دي:
Students جدول:
id
name
class_id
1
طارق
101
2
احمد
102

Classes جدول:
id
class_name
101
کمپیوټر
102
ریاضیات

✅ INNER JOIN کوډ:

sql
SELECT Students.name, Classes.class_name
FROM Students
INNER JOIN Classes ON Students.class_id = Classes.id;

نتیجه:
name
class_name
طارق
کمپیوټر
احمد
ریاضیات

🔹 2. LEFT JOIN – ټول ریکارډونه له چپ جدول څخه

حتی که په ښي جدول کې ورته څه نه وي.

✅ مثال:

sql
SELECT Students.name, Classes.class_name
FROM Students
LEFT JOIN Classes ON Students.class_id = Classes.id;

که کوم زده‌کوونکی داسې class_id ولري چې د Classes جدول کې نه وي، لا هم به راشي، خو class_name به NULL وي.

🔹 3. RIGHT JOIN – ټول ریکارډونه له ښي جدول څخه

همغه شان، خو برعکس — د Classes جدول ټول کلاسونه راځي، حتی که زده‌کوونکی ونه لري.
sql
SELECT Students.name, Classes.class_name
FROM Students
RIGHT JOIN Classes ON Students.class_id = Classes.id;

🔹 4. FULL OUTER JOIN – ټول معلومات له دواړو جدولونو

یوه مکمل ترکیب راولي، که څه هم یو طرف کې NULL وي.

⚠️ یادونه: دا JOIN د MySQL اصلي ملاتړ نه لري، باید له UNION سره وکارول شي.

sql
SELECT Students.name, Classes.class_name
FROM Students
LEFT JOIN Classes ON Students.class_id = Classes.id

UNION

SELECT Students.name, Classes.class_name
FROM Students
RIGHT JOIN Classes ON Students.class_id = Classes.id;

📘 تمرین:

✅ تمرین ۱: جدولونه جوړ کړه

sql
CREATE TABLE Classes (
  id INT PRIMARY KEY,
  class_name VARCHAR(50)
);

INSERT INTO Classes (id, class_name)
VALUES (101, 'کمپیوټر'), (102, 'ریاضیات'), (103, 'فزیک');

CREATE TABLE Students (
  id INT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,
  name VARCHAR(50),
  class_id INT
);

INSERT INTO Students (name, class_id)
VALUES ('طارق', 101), ('نعمت', 102), ('سایمه', NULL);

✅ تمرین ۲: INNER JOIN

sql
SELECT Students.name, Classes.class_name
FROM Students
INNER JOIN Classes ON Students.class_id = Classes.id;

✅ تمرین ۳: LEFT JOIN

sql
SELECT Students.name, Classes.class_name
FROM Students
LEFT JOIN Classes ON Students.class_id = Classes.id;

✅ تمرین ۴: ټول زده‌کوونکي او کلاسونه واخلئ

sql
SELECT Students.name, Classes.class_name
FROM Students
RIGHT JOIN Classes ON Students.class_id = Classes.id;

🟢 شپږم فصل: فرعي پوښتنې، مجازي جدولونه، شاخصونه او محدودیتونه

🔹 1. Subquery – فرعي پوښتنه

Subquery یوه پوښتنه ده چې دننه په بله پوښتنه کې لیکل کېږي.

✅ مثال: د هغو زده‌کوونکو نومونه راوړه چې عمر یې د ټولو زده‌کوونکو له اوسط څخه زیات وي.

sql
SELECT name, age
FROM Students
WHERE age > (SELECT AVG(age) FROM Students);

🔹 2. Views – مجازي جدولونه

View یو مجازي جدول دی چې د SELECT پوښتنې پر اساس جوړېږي.

✅ مثال: د هغو زده‌کوونکو View جوړ کړه چې عمر یې تر ۲۰ ډېر دی.

sql
CREATE VIEW adult_students AS
SELECT name, age
FROM Students
WHERE age > 20;

✅ استعمال:

sql
SELECT * FROM adult_students;


View فزیکي معلومات نه لري، یوازې د SELECT تعریف لري.

🔹 3. Index – شاخص

Index د معلوماتو موندلو سرعت زیاتوي، لکه څنګه چې کتاب کې شاخص (index) د څپرکي موندلو لپاره کارېږي.

✅ مثال: د name ستون لپاره index جوړول

sql
CREATE INDEX idx_student_name
ON Students(name);


یادونه: Indexونه د SELECT سرعت لوړوي، خو INSERT او UPDATE ممکن لږ ورو کړي.

🔹 4. Constraints – محدودیتونه

Constraints دا ډاډ ورکوي چې معلومات صحي، یکتا او معتبر وي.

✅ ډولونه:

Constraint
تشریح
PRIMARY KEY
یکتا ارزښت + نه شي خالي کېدلی
FOREIGN KEY
د بل جدول سره اړیکه
NOT NULL
دا ستنه باید خالي نه وي
UNIQUE
یکتا ارزښت ولري
CHECK
یوه ځانګړې قاعده پوره کړي

✅ د Constraints مثال:

sql
CREATE TABLE Students (
  id INT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,
  name VARCHAR(100) NOT NULL,
  age INT CHECK (age >= 18),
  email VARCHAR(100) UNIQUE
);

✅ FOREIGN KEY مثال:

sql
CREATE TABLE Enrollments (
  id INT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,
  student_id INT,
  class_id INT,
  FOREIGN KEY (student_id) REFERENCES Students(id),
  FOREIGN KEY (class_id) REFERENCES Classes(id)
);

📘 تمرین:

✅ تمرین ۱: د بالغ زده‌کوونکو لپاره View جوړ کړه

sql
CREATE VIEW adult_students AS
SELECT * FROM Students WHERE age >= 18;

✅ تمرین ۲: یو index د age لپاره جوړ کړه

sql
CREATE INDEX idx_age ON Students(age);

✅ تمرین ۳: د email لپاره UNIQUE constraint اضافه کړه

sql
ALTER TABLE StudentsADD CONSTRAINT unique_email UNIQUE(email);

🟢 اووم فصل: Stored Procedures، Functions، Triggers او Transactions

دا فصل د SQL پرمختللي فیچرونه راپیژني، کوم چې د Automation، امنیت، او Transaction مدیریت لپاره ډېر مهم دي.

🔹 1. Stored Procedure – ذخیره شوې کړنلاره

یوه کړنلاره (function/کار) ده چې د SQL قوماندو مجموعه پکې وي او د یو نوم لاندې ذخیره کېږي. هر ځل چې ورته اړتیا وي، نوم یې ولیکې، اجرا کېږي.

✅ جوړول:

sql
DELIMITER //

CREATE PROCEDURE GetAllStudents()
BEGIN
  SELECT * FROM Students;
END //

DELIMITER ;

✅ چلول:

sql
CALL GetAllStudents();

✅ مثال: یو Procedure جوړ کړه چې د عمر له مخې زده‌کوونکي راوباسي:

sql
DELIMITER //

CREATE PROCEDURE GetStudentsByAge(IN min_age INT)
BEGIN
  SELECT * FROM Students WHERE age >= min_age;
END //

DELIMITER ;

✅ اجرا:

sql
CALL GetStudentsByAge(20);

🔹 2. Functions – د بیرته راګرځېدونکي ارزښت سره کړنلارې

د Stored Function کار دا دی چې یو ارزښت محاسبه او بیرته return کړي.

✅ جوړول:

sql
DELIMITER //

CREATE FUNCTION GetFullName(fName VARCHAR(50), lName VARCHAR(50))
RETURNS VARCHAR(100)
DETERMINISTIC
BEGIN
  RETURN CONCAT(fName, ' ', lName);
END //

DELIMITER ;

✅ کارول:

sql
SELECT GetFullName('طارق', 'افغاني');

🔹 3. Trigger – خودکار اجرا کېدونکی عمل

Trigger یو عمل دی چې کله په جدول کې INSERT، UPDATE یا DELETE وشي، نو خودکار اجرا کېږي.

✅ مثال: کله چې زده‌کوونکی اضافه شي، پیغام ذخیره شي

sql
CREATE TABLE Logs (
  id INT AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
  action VARCHAR(100),
  log_time TIMESTAMP DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP
);

DELIMITER //

CREATE TRIGGER after_student_insert
AFTER INSERT ON Students
FOR EACH ROW
BEGIN
  INSERT INTO Logs (action) VALUES ('زده‌کوونکی اضافه شو');
END //

DELIMITER ;

🔹 4. Transactions – د معلوماتو خوندي ساتنه

Transaction د SQL قوماندو مجموعه ده چې یا ټولې سره اجرا کېږي، یا هېڅ یوه نه. دا د معلوماتو د اعتبار (consistency) ساتلو لپاره خورا مهمه ده.

✅ مثال:

sql
START TRANSACTION;

UPDATE Students SET age = age + 1 WHERE id = 1;

INSERT INTO Logs (action) VALUES ('عمر تازه شو');

COMMIT; -- که هر څه سم وو، دا یې تاییدوي

✅ که ستونزه پېښه شي:

sql
ROLLBACK; -- ټول بدلونونه بېرته واخیستل شي

📘 تمرین:

✅ تمرین ۱: یو Stored Procedure جوړ کړه چې زده‌کوونکي د نوم له مخې راوباسي

sql
DELIMITER //

CREATE PROCEDURE GetStudentByName(IN studentName VARCHAR(100))
BEGIN
  SELECT * FROM Students WHERE name = studentName;
END //

DELIMITER ;

✅ تمرین ۲: یو Trigger جوړ کړه چې کله زده‌کوونکی حذف شي، log ثبت شي

sql
DELIMITER //

CREATE TRIGGER after_student_delete
AFTER DELETE ON Students
FOR EACH ROW
BEGIN
  INSERT INTO Logs (action) VALUES ('زده‌کوونکی حذف شو');
END //

DELIMITER ;